Televisieopnamen in Tubbergen voor reconstructie van tumultueuze ruilverkaveling
Het tv-programma Andere Tijden wijdt op donderdag 8 mei een uitzending aan de perikelen rondom de roemruchte ruilverkaveling in Tubbergen. Gisteren en vandaag maakten de programmamakers daartoe filmopnamen en interviewden ze betrokkenen, o.m. over de 'veldslag' in het dorp op 21 december 1971. Tubbergen was toen landelijke nieuws vanwege een opstand van boeren over de stemming om een ruilverkaveling. De overgrote meerderheid van de boeren was faliekant tegen het plan en er vonden 's middags rellen plaats met grootschalige vernielingen. De ME greep toen hard in, waardoor de stemlocatie aan de Prins Bernhardstraat meer leek op een slagveld dan op een dorpsaanzicht.Josefien Roek is één van de Tubbergenaren die aan de uitzending
meewerkt. "Mijn vader zat in het actiecomité en mij is gevraagd of ik
wilde uitleggen hoe dit destijds op mij, als 10-jarig meisje, allemaal
overkwam."
Vrees voor gedwongen bedrijfsbeëindiging
Het landelijke ruilverkavelingsproject kende een lange voorbereiding, en bijna niets wees op mogelijke problemen. Het was de bedoeling om 10.500 hectare landbouwgrond te herverkavelen, 310 kilometer nieuwe en verharde wegen aan te leggen, 118 kilometer houtwallen op te ruimen, 280 kilometer nieuwe kavelsloten te graven en 107 vierkante kilometer land te draineren. Het werk zou in totaal 18 jaar duren en de kosten zouden 41 miljoen gulden (nu ongeveer €75 miljoen) bedragen, waarbij de rijksoverheid 70 procent van de kosten voor haar rekening nam. De opstellers van het plan verwachtten dan ook dat alle Nederlandse boeren het plan enthousiast zouden onthalen.
Maar in Tubbergen bleek niets minder waar. De eerste gemeentelijke stemming op 29 juni 1971 was geschorst, omdat gedeputeerde Schoemaker door één van de woedende boeren werd gemolesteerd. Velen van hen, vooral de wat kleinere, vreesden namelijk dat dit plan het einde van hun bedrijf zou zijn.
De tweede stemming
Er werd een actiecomité geformeerd, dat zich keerde tegen het principe dat 'thuisblijvers' tellen alsof zij voor de ruilverkaveling stemmen. De wettelijke regels konden echter niet aangepast worden, waardoor de stemming van 21 december 1971 uiterst grimmig verliep. Met een grote menigte tegenstanders voor de tent waar gestemd diende te worden en met 150 man politie, brachten maar 27 van de 2.938 stemgerechtigden hun stem uit.
Met 12 tegenstemmen en 2.926 'voor' werd de kavelruil aangenomen. Later die middag kwam het echter tot rellen en een confrontatie met de aanwezige politiemacht, waarbij o.m. de woning van de burgemeester en een vrachtwagen in brand werden gestoken. Opgeteld bleek er voor meer dan 140.000 gulden (nu ongeveer €250.000) aan materiële schade te zijn, nog naast een kleine 20 (zwaar)gewonden - zowel aan de kant van de demonstranten als bij de politie-agenten.
De Tubbergse ruilverkaveling zou later niet doorgaan, en de Ruilverkavelingswet van 1954 werd uiteindelijk flink aangepast. De aflevering van Andere Tijden start vermoedelijk om 21.30 uur en is op
Nederland 2.
